طرح اسقاط کامیون های کشنده فرسوده در سال ۱۴۰۵ با ضوابط جدیدی وارد مرحله اجرایی شده است. بر اساس اصلاحیه تازه منتشرشده، ظرفیت کلی این طرح برای سال جاری ۴ هزار دستگاه کشنده تعیین شده و نحوه تخصیص این ظرفیت نیز با توجه به سابقه واردات متقاضیان تغییر کرده است.
مطابق اطلاعیه شماره ۱۶۹ که به عنوان اصلاحیه اطلاعیه شماره ۱۶۵ منتشر شده، در مرحله نخست اجرای طرح، اشخاص حقوقی دارای سابقه واردات امکان ثبت درخواست برای حداکثر ۱۵ دستگاه کشنده را خواهند داشت. در مقابل، اشخاص حقوقی فاقد سابقه واردات و اشخاص حقیقی دارای کارت بازرگانی تنها امکان ثبت درخواست برای یک دستگاه را دارند.
این تغییرات در شرایطی اعمال شده که طرح اسقاط خودروهای سنگین فرسوده، یکی از مسیرهای پیش بینی شده برای نوسازی ناوگان حمل ونقل جادهای و فراهم کردن امکان واردات کشنده های جدید محسوب میشود.
ظرفیت طرح اسقاط کشنده در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
مهم ترین نکته در اصلاحیه جدید، تعیین سقف ۴ هزار دستگاه برای مجموع ظرفیت طرح در سال ۱۴۰۵ است. به این ترتیب، فرآیند ثبت درخواست و تخصیص ظرفیت نمیتواند از این تعداد فراتر برود.
این ظرفیت میان متقاضیان واجد شرایط توزیع میشود و میزان سهم هر متقاضی در مرحله نخست، به نوع متقاضی و سابقه فعالیت او در حوزه واردات بستگی دارد.
در مرحله اول، شرایط به این صورت تعیین شده است:
- اشخاص حقوقی دارای سابقه واردات: حداکثر ۱۵ دستگاه کشنده
- اشخاص حقوقی فاقد سابقه واردات: یک دستگاه کشنده
- اشخاص حقیقی دارای کارت بازرگانی: یک دستگاه کشنده
- ظرفیت کل طرح در سال ۱۴۰۵: ۴ هزار دستگاه کشنده
بنابراین سابقه واردات برای شرکت های حقوقی در این مرحله اهمیت ویژهای دارد. شرکتی که سابقه واردات داشته باشد، در مقایسه با متقاضی حقوقی فاقد سابقه، ظرفیت بسیار بیشتری برای ثبت درخواست خواهد داشت.
مرحله دوم تخصیص سهمیه چه زمانی اجرا میشود؟
یکی دیگر از تغییرات مهمی که در اصلاحیه جدید دیده میشود، پیشبینی مرحله دوم تخصیص ظرفیت است.
بر اساس ضوابط اعلام شده، پس از گذشت شش ماه از آغاز مرحله نخست، میزان استفاده متقاضیان از ظرفیت اختصاص یافته بررسی خواهد شد. در این بررسی مشخص میشود چه میزان از سهمیه ۴ هزار دستگاهی مورد استفاده قرار گرفته و چه مقدار ظرفیت همچنان باقی مانده است.
چنانچه بخشی از ظرفیت مرحله اول مورد استفاده قرار نگرفته باشد، ظرفیت باقیمانده میتواند در مرحله دوم دوباره میان متقاضیان واجد شرایط توزیع شود.
نکته مهم این است که صرف ثبت درخواست در مرحله نخست، امتیاز ویژهای برای مرحله دوم ایجاد نمیکند. عملکرد متقاضی در استفاده از سهمیه اختصاص یافته و انجام واردات، در اولویت بندی مرحله بعد نقش خواهد داشت.
چه کسانی در مرحله دوم اولویت بیشتری دارند؟
مطابق اصلاحیه، متقاضیانی که در مرحله اول تمام ظرفیت اختصاص یافته به خود را بهطور کامل استفاده کرده باشند، در مرحله دوم از اولویت برخوردار خواهند بود.
البته استفاده از ظرفیت بهتنهایی کافی نیست و واردات مربوط به همان ظرفیت نیز باید بهطور کامل انجام شده باشد. بنابراین متقاضیانی که سهمیه دریافت میکنند اما از آن استفاده نمیکنند یا فرآیند واردات را تکمیل نمیکنند، نمیتوانند انتظار داشته باشند در مرحله دوم در بالاترین اولویت قرار بگیرند.
این سازوکار عملاً با هدف جلوگیری از بلااستفاده ماندن ظرفیت واردات و هدایت سهمیه به سمت متقاضیانی طراحی شده که امکان اجرای واقعی فرآیند نوسازی و واردات را دارند.
اسقاط کامیون فرسوده چه ارتباطی با واردات کشنده دارد؟
مبنای اجرای این طرح، بند «پ» ماده ۵۹ قانون برنامه هفتم توسعه و آییننامه اجرایی مرتبط با آن است.
بر اساس این سازوکار، اسقاط یک دستگاه اتوبوس یا کشنده جادهای با عمر بیش از ۲۵ سال میتواند زمینه دریافت مجوز واردات یک دستگاه اتوبوس یا کشنده جادهای با سن کمتر از ۱۰ سال را فراهم کند.
به همین دلیل، گواهی اسقاط در این فرآیند اهمیت زیادی دارد و ارتباط مستقیمی میان خروج خودروهای سنگین فرسوده از چرخه فعالیت و ورود خودروهای جدید به ناوگان ایجاد میشود.
از سوی دیگر، برای شماره گذاری کشنده وارداتی نیز ارائه گواهی اسقاط مربوطه مورد نیاز است. به همین دلیل، فرآیند اسقاط تنها یک مرحله جانبی در طرح محسوب نمیشود و بخشی از زنجیره اصلی واردات کشنده به شمار میرود.
ثبت اطلاعات کامیون فرسوده چگونه انجام میشود؟
در فرآیند اجرای طرح، اطلاعات خودروی فرسوده باید در سامانه نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده ثبت شود. اطلاعات مربوط به خودروی اسقاطی و ظرفیت حاصل از آن نیز در ادامه فرآیند واردات مورد استفاده قرار میگیرد.
به بیان ساده، تعداد خودروهای فرسودهای که برای اسقاط در سامانه ثبت میشوند، با ظرفیت ثبت سفارش واردات از محل این طرح ارتباط خواهد داشت.
البته جزئیات مربوط به نحوه بارگذاری اطلاعات، زمانبندی و مراحل اجرایی، مطابق اطلاعیههای رسمی دستگاه های مسئول اعلام خواهد شد و متقاضیان باید آخرین دستورالعمل های اجرایی را ملاک عمل قرار دهند.
مهمترین تغییرات اصلاحیه جدید چیست؟
اصلاحیه اطلاعیه شماره ۱۶۵ را میتوان از چند جهت مهم دانست. نخست اینکه ظرفیت کلی طرح در سال ۱۴۰۵ روی ۴ هزار دستگاه کشنده مشخص شده است.
دوم اینکه سهمیه مرحله اول برای همه متقاضیان یکسان نیست و سابقه واردات اشخاص حقوقی در تعیین ظرفیت آنها تأثیر دارد. شرکت های حقوقی دارای سابقه واردات میتوانند برای حداکثر ۱۵ دستگاه اقدام کنند، در حالی که این سقف برای شرکت های فاقد سابقه واردات به یک دستگاه محدود شده است.
همچنین برای اشخاص حقیقی دارای کارت بازرگانی نیز در مرحله نخست ظرفیت یک دستگاه در نظر گرفته شده است.
تغییر مهم دیگر، پیش بینی مرحله دوم تخصیص ظرفیت پس از گذشت شش ماه است. در این مرحله، ظرفیتهایی که در مرحله اول مورد استفاده قرار نگرفته اند، در صورت باقی ماندن، مجدداً تخصیص داده خواهند شد.
این اصلاحیه چه اهمیتی برای بازار کشنده دارد؟
اجرای چنین طرحی میتواند از دو جهت برای بازار خودروهای سنگین اهمیت داشته باشد. از یک طرف، با خارج شدن کامیون ها و کشنده های بسیار قدیمی از چرخه فعالیت، زمینه برای نوسازی ناوگان فراهم میشود و از طرف دیگر، ظرفیت حاصل از اسقاط به واردات کشنده های جدید اختصاص پیدا میکند.
با این حال، نحوه توزیع ظرفیت و میزان موفقیت متقاضیان در استفاده از سهمیه میتواند تأثیر قابل توجهی بر تعداد کشنده هایی داشته باشد که در نهایت وارد کشور میشوند.
به همین دلیل، مرحله دوم و نحوه تخصیص ظرفیت های باقی مانده نیز برای فعالان حوزه واردات، شرکت های حمل ونقلی و بازار کشنده اهمیت زیادی خواهد داشت.
جمعبندی
اصلاحیه جدید طرح اسقاط کشنده های فرسوده، سقف کل ظرفیت سال ۱۴۰۵ را ۴ هزار دستگاه تعیین کرده و نحوه تخصیص سهمیه در مرحله نخست را بر اساس نوع متقاضی و سابقه واردات مشخص کرده است.
در این مرحله، اشخاص حقوقی دارای سابقه واردات میتوانند برای حداکثر ۱۵ دستگاه کشنده درخواست ثبت کنند، در حالی که سهم اشخاص حقوقی فاقد سابقه واردات و اشخاص حقیقی دارای کارت بازرگانی به یک دستگاه محدود شده است.
پس از گذشت شش ماه نیز ظرفیت استفاده نشده بررسی خواهد شد و در صورت باقی ماندن سهمیه، مرحله دوم تخصیص اجرا میشود. در این مرحله، متقاضیانی که سهمیه قبلی خود را به طور کامل استفاده کرده و واردات مربوط به آن را انجام دادهاند، در اولویت قرار خواهند گرفت.
