موضوع قاچاق سوخت در ایران معمولاً با خروج غیرقانونی و پنهانی بنزین و گازوئیل از مرزها مطرح میشود، اما اظهارات اخیر نخعی، نماینده مجلس، زاویه متفاوتی از این موضوع را مطرح کرده است. او مدعی شده بخشی از سوختی که از کشور خارج میشود، لزوماً از مسیرهای مخفی و غیررسمی عبور نمیکند و ممکن است خروج آن در قالب فرآیندی رسمی و با دریافت مجوز انجام شود؛ ادعایی که در صورت صحت، ابهام های جدی درباره نحوه توزیع، کنترل و نظارت بر مصرف سوخت ایجاد میکند.
ادعای خروج بنزین و گازوئیل با مجوز
نخعی در انتقاد از وضعیت قاچاق سوخت، به خروج روزانه ۲۰ میلیون لیتر سوخت اشاره کرده و مدعی شده همه این میزان الزاماً از مسیرهای پنهانی از کشور خارج نمیشود. او در بخشی از اظهارات خود با اشاره به این موضوع گفته است: «پزشکیان و قالیباف نمیآیند بگویند ماشین ماشین بنزین و گازوئیل با مجوز از مرز قاچاق میشود.»
محور اصلی این اظهارات، ادعای وجود سازوکاری است که بر اساس آن، بخشی از سوخت میتواند با مجوز و در چارچوبی رسمی تا مناطق مرزی منتقل و سپس از کشور خارج شود. در چنین شرایطی، مسئله قاچاق سوخت تنها به شناسایی مسیرهای مخفی و مقابله با انتقال غیرقانونی محدود نمیشود، بلکه نحوه صدور مجوز، فرآیند توزیع سوخت و چگونگی نظارت بر مقصد آن نیز اهمیت پیدا میکند.
خودروها چگونه سوخت را به مرز منتقل میکنند؟
نخعی در ادامه صحبت های خود مدعی شده خودروها امکان تردد تا مرز را دارند و سوخت خریداری شده را برای خروج از کشور منتقل میکنند. بر اساس روایت مطرح شده از سوی این نماینده مجلس، فرآیند انتقال سوخت میتواند از مرحله خرید آغاز شود و خودرو پس از حرکت به سمت مناطق مرزی، سوخت موردنظر را برای خروج از کشور جابه جا کند.
این بخش از اظهارات نخعی، موضوع نظارت بر زنجیره توزیع سوخت را برجسته میکند. اگر سوختی که برای مصرف داخلی عرضه شده بتواند در حجم قابل توجه خریداری و به مناطق مرزی منتقل شود، نحوه کنترل مصرف و شناسایی مقصد نهایی آن اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
انتقاد از مدیریت مصرف و توزیع سوخت
نخعی معتقد است مسئله قاچاق سوخت تنها به افرادی که به شکل مخفیانه اقدام به انتقال بنزین و گازوئیل میکنند محدود نیست و باید نحوه مدیریت مصرف و توزیع سوخت نیز مورد توجه قرار گیرد. از نگاه مطرح شده در این اظهارات، وجود امکان انتقال سوخت خریداری شده تا مرز میتواند نشانه ای از خلأ های نظارتی در زنجیره توزیع باشد.
در واقع، پرسش اصلی که از این ادعا شکل میگیرد این است که سوخت اختصاص یافته برای مصرف داخلی تا چه اندازه قابل ردیابی است و چه سازوکاری برای کنترل مسیر آن از زمان عرضه تا مصرف یا خروج از کشور وجود دارد. همچنین در صورت وجود مجوز برای انتقال سوخت، مشخص بودن مبنای صدور این مجوزها و نحوه نظارت بر اجرای آنها اهمیت ویژه ای خواهد داشت.
ماجرای قاچاق روزانه ۲۰ میلیون لیتر سوخت
ادعای مطرح شده درباره خروج روزانه ۲۰ میلیون لیتر سوخت نیز یکی از بخش های مهم اظهارات نخعی است. او با مطرح کردن این رقم، نسبت به ابعاد قاچاق سوخت و نحوه مدیریت آن انتقاد کرده است. با این حال، آنچه در این اظهارات بیش از رقم اعلام شده مورد توجه قرار گرفته، ادعای خروج بخشی از بنزین و گازوئیل از کشور در قالب فرآیندی رسمی و با مجوز است.
این ادعا در صورت تأیید، میتواند بحث های بیشتری درباره سیاست های مدیریت سوخت، نحوه توزیع بنزین و گازوئیل، کنترل مصرف و نظارت بر انتقال سوخت در مناطق مرزی ایجاد کند. در چنین شرایطی، شفافیت درباره فرآیند صدور مجوزها و نحوه کنترل سوخت منتقل شده میتواند نقش مهمی در روشن شدن ابعاد موضوع داشته باشد.
جمعبندی
اظهارات نخعی، نماینده مجلس، درباره قاچاق سوخت با مجوز روایت متفاوتی از خروج بنزین و گازوئیل از کشور ارائه میکند. بر اساس ادعای مطرح شده، بخشی از این سوخت ممکن است نه از مسیرهای کاملاً مخفی، بلکه در قالب فرآیندی رسمی و با مجوز از کشور خارج شود. او همچنین از امکان تردد خودروها تا مرز و انتقال سوخت خریداری شده سخن گفته و این وضعیت را مرتبط با ضعف در مدیریت مصرف و نظارت بر توزیع سوخت دانسته است.
با توجه به حساسیت موضوع قاچاق سوخت و تأثیر مستقیم آن بر مصرف داخلی، قیمت و سیاست های مدیریت انرژی، صحت سنجی این ادعاها و ارائه توضیحات رسمی درباره سازوکار انتقال و خروج سوخت میتواند ابعاد این موضوع را روشن تر کند.
